Aile içi şiddet, yalnızca fiziksel saldırıdan ibaret değildir. Tehdit, hakaret, ekonomik kaynakları engelleme, cinsel şiddet, psikolojik baskı, dijital takip ve tek taraflı ısrarlı takip de koruyucu mekanizmaların uygulanmasını gerektirebilir. Şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişiler, 6284 sayılı Kanun kapsamında hızlı ve ücretsiz tedbir talep edebilir.
Acil tehlike hâlinde öncelik dava dilekçesi hazırlamak değil güvenli bir yere geçmek ve 112 Acil Çağrı Merkezine, polis veya jandarmaya ulaşmaktır. KADES ve Alo 183 gibi destek kanalları da kullanılabilir. Koruma kararı için boşanma davası açılmış olması, tarafların evli bulunması veya aynı evde yaşamaya devam etmesi şart değildir.
6284 Sayılı Kanun Kimleri Korur?
Kanun; şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korur. Şiddet uygulayanla aynı hanede yaşama şartı yoktur. Eski eş, nişanlı, eski partner, akraba veya aile bağı bulunmayan ısrarlı takip faili hakkında da olayın niteliğine göre tedbir kararı verilebilir.
Erkekler de aile içi şiddet mağduru olduklarında Kanun’dan yararlanabilir. Korumanın kapsamı mağdurun cinsiyetine değil şiddet veya şiddet tehlikesine dayanır. Çocuklar için başvuru ebeveyn, öğretmen, sağlık görevlisi, kolluk veya durumu öğrenen başka kişiler tarafından ihbar yoluyla başlatılabilir.
Şiddet Türleri Nelerdir?
Fiziksel şiddet
Vurma, itme, yaralama, boğaz sıkma, eşya fırlatma, evden çıkmayı engelleme veya zorla bir yere götürme fiziksel şiddet örnekleridir. Yaralanma olmasa bile fiziksel saldırı tehdidi ve korkutma davranışları tedbir için yeterli risk oluşturabilir.
Psikolojik ve sözlü şiddet
Sürekli hakaret, aşağılama, tehdit, çocuklarla korkutma, sosyal çevreden yalıtma, kişinin hareketlerini denetleme ve sistematik baskı psikolojik şiddet kapsamında değerlendirilebilir. Tek bir ağır tehdit de olayın niteliğine göre tedbir gerektirebilir.
Ekonomik şiddet
Kişinin çalışmasını engelleme, gelirine el koyma, temel ihtiyaçlar için para vermeme, borçlandırma veya ekonomik kaynakları kontrol aracı olarak kullanma ekonomik şiddettir. Geçici maddi yardım ve tedbir nafakası gibi önlemler bu riskleri azaltmaya yönelik olabilir.
Cinsel şiddet
Evlilik veya birliktelik, kişinin cinsel dokunulmazlığından vazgeçtiği anlamına gelmez. Rıza dışı cinsel davranışlar, gebeliğe zorlama veya cinsel yolla tehdit suç oluşturabilir ve koruma tedbiri gerektirebilir.
Dijital şiddet ve ısrarlı takip
Telefonun sürekli kontrol edilmesi, şifrelerin zorla alınması, konum takibi, sahte hesaplarla rahatsız etme, özel görüntüleri yayma tehdidi ve farklı numaralardan sürekli iletişim kurma dijital şiddet veya ısrarlı takip oluşturabilir. Taraflar arasında aile bağı bulunmaması tedbire engel değildir.
Koruma Kararı İçin Nereye Başvurulur?
Şiddet mağduru veya tehlike altındaki kişi aşağıdaki mercilerden birine başvurabilir:
- Polis merkezi veya jandarma karakolu,
- Cumhuriyet başsavcılığı,
- Aile mahkemesi hakimi,
- Valilik veya kaymakamlık,
- Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM),
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ve ilgili sosyal hizmet birimleri.
Başvuru tek bir yere yapılmak zorunda değildir. Kolluğa yapılan başvuru gerekli mercilere iletilir. Gecikmesinde sakınca bulunan bazı durumlarda kolluk amiri geçici tedbir alabilir ve kararı kanuni süre içinde hakimin onayına sunar.
Acil durumda 112 aranmalıdır. Alo 183 sosyal destek ve yönlendirme sağlar. Akıllı telefon kullanan kadınlar, resmi KADES uygulaması üzerinden acil ihbar gönderebilir. Telefon veya internet kullanımının fail tarafından izlendiği düşünülüyorsa güvenli bir cihaz kullanılmalıdır.
Koruma Kararı Başvurusu Nasıl Yapılır?
Başvuru sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Olayın ne zaman ve nerede gerçekleştiği, failin kim olduğu, hangi tehditlerin devam ettiği, silah bulunup bulunmadığı, çocukların risk altında olup olmadığı ve istenen önlemler mümkün olduğunca açık anlatılmalıdır. Kolluk ifadesinin bir örneğinin veya başvuru numarasının alınması takip açısından yararlıdır.
Dilekçede yalnızca geçmiş saldırı değil, gelecekteki tehlike de açıklanmalıdır. Failin eve gelme ihtimali, işyerinde beklemesi, okul çıkışında çocuğu alma tehdidi veya konum takibi gibi riskler somutlaştırılabilir. Başvurucu hangi tedbiri isteyeceğini hukuki terimlerle bilmek zorunda değildir; merci olayın niteliğine uygun önlemleri değerlendirebilir.
Delil veya Belge Gerekir mi?
6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirlerde şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbirler geciktirilmeksizin verilir ve kararın verilmesi için ceza davasında aranan kesin ispat seviyesi beklenmez. Amaç, tehlike gerçekleşmeden veya büyümeden hızlı koruma sağlamaktır.
Bununla birlikte mevcut belgelerin sunulması tedbirin kapsamının belirlenmesine yardımcı olur. Sağlık raporu, fotoğraf, mesaj, arama kaydı, tanık bilgisi, önceki şikâyet, silah bilgisi, kamera kaydı ve sosyal medya mesajları saklanabilir. Delil toplamak için kişinin kendisini tehlikeye atması beklenmez.
Koruyucu Tedbirler Nelerdir?
Koruyucu tedbirler öncelikle şiddet mağdurunun ve beraberindeki çocukların güvenliğini ve temel ihtiyaçlarını sağlamaya yöneliktir. Mülki amir veya hakim tarafından olayın niteliğine göre bir veya birden fazla tedbir verilebilir.
Barınma yeri sağlanması
Mağdur ve gerekiyorsa çocukları için bulunduğu yerde veya başka yerde uygun barınma sağlanabilir. Konukevi adresleri güvenlik nedeniyle gizli tutulabilir. Evden ayrılmak istemeyen mağdur yönünden failin ortak konuttan uzaklaştırılması da mümkündür.
Geçici maddi yardım
Şiddet nedeniyle ekonomik desteğe ihtiyaç duyan kişiye kanuni şartlarla geçici maddi yardım sağlanabilir. Yardımın miktarı ve uygulanması ilgili mevzuata göre belirlenir.
Danışmanlık ve rehberlik
Psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal destek hizmetleri sunulabilir. ŞÖNİM, sosyal hizmet birimleri, barolar ve sağlık kuruluşlarıyla koordinasyon kurulabilir.
Geçici koruma
Hayati tehlike varsa mağdurun talebi üzerine veya gerektiğinde resen geçici koruma altına alınmasına karar verilebilir. Risk değerlendirmesinde silah, ölüm tehdidi, boğma girişimi, takip ve şiddetin artış göstermesi gibi unsurlar önemlidir.
Kreş desteği ve kimlik bilgilerinin gizlenmesi
Kanundaki şartlarla çocuklar için geçici kreş imkânı sağlanabilir. Mağdurun ve çocukların adres, kimlik ve diğer bilgilerinin resmi kayıtlarda gizlenmesi kararlaştırılabilir. Gizlilik kararının kapsamı okul, sağlık ve nüfus sistemleriyle koordineli uygulanmalıdır.
Şiddet Uygulayan Hakkında Önleyici Tedbirler
Ortak konuttan uzaklaştırma
Failin ortak konuttan veya bulunduğu yerden derhal uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi kararlaştırılabilir. Konutun fail adına tapulu olması veya kira sözleşmesinin onun üzerinde bulunması uzaklaştırmaya engel değildir.
Yaklaşmama kararı
Failin mağdura, konuta, işyerine, okula ve gerekli görülen diğer yerlere yaklaşmaması emredilebilir. Mesafe ve yerler karar metninde açıkça gösterilebilir. Çocukların teslimi veya kişisel ilişki konusunda özel düzenleme yapılması gerekebilir.
İletişim yoluyla rahatsız etmeme
Telefon, mesaj, e-posta, sosyal medya, üçüncü kişiler veya başka araçlarla rahatsız etme yasaklanabilir. Sahte hesap veya yakınlar üzerinden mesaj gönderme de kararın ihlali kapsamında değerlendirilebilir.
Silahların teslimi
Failin bulundurması veya taşıması kanunen izinli silahları kolluğa teslim etmesine karar verilebilir. Kamu görevi nedeniyle silah taşıyan kişinin silahı kurumuna teslim etmesi de istenebilir.
Alkol, uyuşturucu ve tedavi önlemleri
Failin korunan kişilerin bulunduğu yerlerde alkol veya uyuşturucu kullanmaması, bu maddelerin etkisindeyken yaklaşmaması ve bağımlılık varsa muayene veya tedaviye yönlendirilmesi kararlaştırılabilir.
Çocukla kişisel ilişkinin düzenlenmesi
Şiddet çocukların güvenliğini etkiliyorsa kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulması, sınırlandırılması veya geçici olarak kaldırılması mümkündür. Tedbir kararı velayet dosyasındaki nihai değerlendirmeden ayrı ve acil niteliktedir.
Geçici nafaka
Şiddet uygulayan aile geçimine katkı sağlıyorsa ve daha önce nafaka kararı yoksa hakim geçici nafakaya hükmedebilir. Bu talep ekonomik şiddetin sonuçlarını azaltmak için önemlidir.
Koruma Kararı Ne Kadar Süreyle Verilir?
Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya tehlikenin devam edeceği anlaşılıyorsa sürenin, tedbirin şeklinin değiştirilmesi veya devam ettirilmesi talep edilebilir. Başvurunun önceki karar sona ermeden yapılması korumada boşluk oluşmasını önler.
Mahkeme tedbiri olayın niteliğine göre daha kısa süreli de verebilir. Riskin sona ermesi hâlinde tedbir kaldırılabilir; yeni riskler ortaya çıkarsa ek tedbir istenebilir. Kararın süresi, tebliğ ve başlangıç ifadeleri dikkatle okunmalıdır.
Koruma Kararı Ücretli midir?
6284 sayılı Kanun kapsamındaki başvurular ve kararların icra işlemleri için harç, posta gideri ve benzeri masraf alınmaz. Avukat tutmak zorunlu değildir. Kişi kollukta, savcılıkta veya mahkemede doğrudan başvuru yapabilir.
Hukuki desteğe ihtiyaç duyan ve maddi imkânı bulunmayan kişiler baronun adli yardım bürosuna başvurabilir. ŞÖNİM ve sosyal hizmet birimleri uygun kuruma yönlendirme yapabilir.
Koruma Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Tedbir kararına karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İtirazı inceleyecek merci dosya üzerinden veya gerekli görürse duruşma yaparak karar verebilir.
Mağdur, verilen tedbirlerin yetersiz olduğunu düşünüyorsa ek tedbir veya kapsamın genişletilmesini isteyebilir. Fail de kararın hukuka aykırı veya ölçüsüz olduğunu ileri sürebilir. Ancak itiraz hakkı, karar yürürlükteyken ihlal etme yetkisi vermez.
Koruma Kararı İhlal Edilirse Ne Olur?
Şiddet uygulayan, tedbir kararına aykırı davranırsa fiil ayrıca suç oluştursa bile zorlama hapsine karar verilebilir. İlk ihlalde ihlalin niteliği ve ağırlığına göre üç günden on güne kadar; tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanabilir. Toplam süre altı ayı geçemez.
İhlal gerçekleştiğinde 112 aranmalı veya en yakın kolluğa başvurulmalıdır. Mesaj, arama kaydı, kamera görüntüsü, tanık ve olay tutanağı saklanmalıdır. Kolluğa yalnızca “önceki kararı ihlal etti” denilmesi yerine ihlalin zamanı, yeri ve biçimi anlatılmalıdır.
Zorlama hapsi ceza mahkûmiyetiyle aynı nitelikte değildir ve amacı tedbir kararına uyulmasını sağlamaktır. Hakaret, tehdit, yaralama, ısrarlı takip veya cinsel saldırı gibi eylemler ayrıca ceza soruşturmasına konu olabilir.
Koruma Kararı ile Ceza Şikâyeti Arasındaki Fark
Koruma kararı hızlı güvenlik önlemi sağlar; ceza şikâyeti ise işlendiği iddia edilen suçun soruşturulmasını amaçlar. İki süreç birlikte yürüyebilir. Mağdur yalnızca uzaklaştırma istemiş olsa bile kolluk veya savcılık suç şüphesi öğrenirse soruşturma işlemleri başlatabilir.
Şikâyete bağlı suçlarda süreler ayrıca takip edilmelidir. Şiddet olayı nedeniyle adli rapor alınması, delillerin korunması ve tanıkların belirlenmesi ceza dosyası bakımından önem taşır.
Güvenli Başvuru İçin Pratik Önlemler
Acil çıkış için kimlik, ilaç, çocukların belgeleri, telefon şarjı ve gerekli anahtarların erişilebilir bir yerde tutulması yararlı olabilir. Güvenilen bir kişiyle kod kelime belirlemek, konum paylaşımını kapatmak ve dijital hesap şifrelerini güvenli cihazdan değiştirmek riski azaltabilir.
Failin telefonları veya internet geçmişini kontrol ettiği düşünülüyorsa başvuru güvenli bir cihazdan yapılmalıdır. Ortak bulut hesabı, aile paylaşımı ve araç takip sistemleri konum bilgisini açığa çıkarabilir. Bu önlemler hukuki başvurunun yerine geçmez; acil tehlikede doğrudan kolluk desteği alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Koruma kararı için darp raporu şart mı?
Hayır. Koruyucu tedbir için delil veya belge şartı aranmaz. Varsa sağlık raporu riskin ve ceza soruşturmasının değerlendirilmesine yardımcı olur.
Evli olmadığım eski partnerime karşı karar alabilir miyim?
Evet. Tek taraflı ısrarlı takip ve şiddet tehlikesi Kanun kapsamındadır; evlilik şartı yoktur.
Ev benim değilse fail evden uzaklaştırılabilir mi?
Evet. Uzaklaştırma tedbiri tapu mülkiyetinden bağımsız olarak güvenliği sağlamak amacıyla verilebilir.
Çocuklarım için de koruma isteyebilir miyim?
Evet. Çocuklara yaklaşmama, okul adresinin gizlenmesi, geçici velayet ve kişisel ilişkinin sınırlandırılması gibi tedbirler talep edilebilir.
Aile içi şiddette koruma kararı, şiddetin ispatlandığı uzun bir yargılama sonunda değil, riskin hızlı değerlendirilmesiyle verilen önleyici bir mekanizmadır. Acil tehlikede 112’ye ulaşılmalı; karar ihlal edilirse her olay derhal bildirilmelidir. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve acil güvenlik desteğinin veya kişisel hukuki yardımın yerine geçmez.
Bir yanıt yazın